“Dekra Motosikletler için Trafik Güvenliği Raporu 2010” raporuna göre motosiklet sürücülerinin karnesi lastik konusunda hiç de iyi değil. 2002 ile 2009 yılları arasında kaza yapan motosikletlerin kusurları üzerinde yapılan araştırmaya göre, lastikler yüzde elliyle en öndeydi, onları yaklaşık yüzde yirmi beş oranlarıyla frenler, motor/transmisyon izlemekteydi.

Ancak daha da ürkütücü olan, kazalara neden olduğu kanıtlanan kusurlar arasında lastik basıncının ve yetersiz profil derinliğinin birinci ve üçüncü sırada olmasıdır. İkinci sırada aydınlatma kusurları olduğundan, Dekra’nın bu bulgulardan çıkardığı sonuç da gayet nettir: “Bu üç münferit kusur, kazalara neden olan teknik kusurların neredeyse yüzde otuzunu oluşturuyor, hâlbuki her sürü bunları görüp hissedebilir.”

Lastik basıncını düzenli olarak kontrol edin

Üreticiler her araç tipi için lastik basıncını tanımlıyor, hatta boş ve yüklü motosiklet için olan değerleri ayrı ayrı veriyorlar. Hava basıncı sürüş davranışını, dolayısıyla sürüş güvenliğini ve lastiğin ömrünü belirlediğinden, bunun düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir. Hava basıncı ideal olarak iki haftada bir, ama her uzun yolculuktan önce mutlaka kontrol edilmelidir: basıncın 0,2 bar fazla olması az olmasından yeğdir. Basınç düşük olduğunda sürüş özellikleri dramatik bir şekilde kötüleşmekte ve aşınma katlanarak artmaktadır.

Artçı ve dolu çantalarla yapılan turlardan önce hava basıncının uygun düzeyde artırılması da önem taşımaktadır. Lastiğin yük taşıma kapasitesi hava basıncıyla doğru orantılıdır, ancak ADAC uzmanları azami yük taşıma kapasitesinin üst sınıra yaklaştıkça yeterli bir güvenlik payının bırakılması gerektiğini vurguluyorlar. Bu konu hakkındaki bilgileri motosikletinizin kullanma kılavuzunda veya lastik üreticilerinin motosiklet tiplerine göre verdikleri bilgi broşürlerinde bulabilirsiniz. Ayrıca lastik üreticilerinin çoğu lastiklerinin broşürlerini internete de koyuyorlar.

Hava basıncının her zaman doğru olması gereğinin yanı sıra lastiğin profil derinliği de her koşulda optimum tutuş için büyük önem taşımaktadır. Yasa uyarınca profil derinliği en az 1,6 milimetre olmalıdır, ancak bu sınır hiçbir zaman zorlanmamalıdır. En geç iki milimetre kaldığında lastikler değiştirilmelidir. Küçük bir profil derinliği ölçme aleti bunu en iyi şekilde gösterir, üstelik lastiklerin çoğunda TWI (tread wear indicator = profil aşınma göstergesi) denen işaretler bulunmaktadır: Profil tabanındaki küçük eşikler üreticiye göre farklılık gösteren, kalan profil derinliğine işaret eder. Ancak yasal sınırı aşanlar yalnızca tehlikeli yaşamakla kalmaz: alacakları para cezası ve üç ceza puanı da cabasıdır (ÇN: Almanya koşullarında).

Sürüş tarzı aşınma derecesini etkiler

Lastiklerin aşınması yalnızca lastik tipine (örn. Sport, Touring ya da Enduro) bağlı değildir: Yarış pistleri için tasarlanmış “yumuşak hamurlu” bir lastik üst düzey tutuş sağlar, ama 1.000 kilometre bile dayanmaz. Buna karşın tur amaçlı olan “daha sert hamurlu” lastikler genelde 10.000 kilometre üzerinde yol gidebilirler. Bunun dışında bireysel sürüş tarzı da lastik aşınmasında belirleyici bir rol oynar: Sık sık aşırı derecede hızlanmak ve fren yapmak kadar yüksek hızda seyretmek, lastik basıncının doğru olmaması ve fazla yük nedeniyle de aşınma artar.

Lastiklerin bayatlaması

Dekra raporu, motosiklet fenni muayenelerinde toplamda yüzde 36,7 ile lastik kusurları arasında en sık görülen profil derinliğinin yanı sıra, şimdiye dek bek bilinmeyen bir fenomeni de gün yüzüne çıkardı: Lastiklerin yaklaşık yüzde onu aşırı derecede bayatlamıştır ve yüzde 9,6’sı tehlikeli ozon çatlaklarına sahiptir. Lastiğin doğal yaşlanma süreci – sürüş ve garajda bekleme süresinden bağımsız olarak – kauçuğun yıllar içinde gevrekleşmesine neden olur. Lastiğin üretimi sırasında lastik içindeki kauçuğu esnek tutmak üzere hamura eklenen katkı maddeleri zamanla etkisini yitirir. Üreticilerin neredeyse hepsi motosiklet lastikleri için beş ilâ altı yıla kadar azami ömür biçerler. Lastiğin yaşı son yıllarda vulkanizasyon sırasında lastiğin yanağına basılan DOT numarasıyla belirtilir. 2001 yılından beri dört haneli olarak uygulanan bu numara lastiğin üretildiği haftayı ve yılı gösterir: Örneğin 2104 sayısı lastiğin 2004 yılının 21’inci haftasında üretildiğine işaret eder.

Ancak lastiğin sertleşmesi daha erken ortaya çıkabilir ve tehlikeli olabilir: Eğer motorunuz güneş altında duruyorsa, her hava koşulunda yoldaysa veya kışın garaja çektiğinizde yerle temasını kesmemişseniz, lastiğinizi daha erken değiştirmelisiniz. Eğer ön ve arka lastik birbirinden farklı bir aşınma tablosu sergiliyorsa, yine lastik daha erken değiştirilmelidir. Bunlar arasında frenden veya otoyol sürüşünden kaynaklanan düzleşmeler ön sırada gelir ve bunlar lastiğin balansını bozduğu gibi, devrilmeye neden olabilecek kadar keskin köşeler oluşmasına neden olur. ADAC uzmanları, keskin köşeler (örn. granit kaldırım taşı) üzerinden geçilmesinden dolayı ortaya çıkan lastik kenarlarındaki hasarlara da dikkat edilmesi gerektiğini söylüyorlar: Lastiklerin hafızası vardır. Lastikteki hasar dışarıdan görülmese de, sıcak havalarda uzun süreli sürüş gibi aşırı koşullar altında önceden hasar görmüş olan yerden patlayabilirler.